اثرات تنش خشکی آخر فصل بر روی خصوصیات زراعی و فیزیولژیکی ارقام جو

 

مقدمه

افزایش جمعیت جهان یکی از مهمترین مسائل بشر در قرن حاضر می باشد. رشد جمعیت در کشورهای پیشرفته جهان 4/0 درصد و در کشورهای در حال توسعه 2/2 درصد است، بدین ترتیب جمعیت دنیا تا سال 2025، به 2/8 میلیارد نفر خواهد رسید (افلاطوني و دانشور، 1372). این افزایش روز افزون توأم با محدودیت سطح زیر کشت گیاهان زراعی منجر به بروز مشکلاتی در تهیه و تأمین غذا شده است. تولید مواد غذایی در چند دهه اخیر جنبه استراتژیک به خود گرفته است و در حال حاضر برنامه های تحقیقاتی کشورهای مختلف در جهت دستیابی به منابع غذایی جدید، به افزايش عملکرد گیاهان زراعی و بهره برداری مناسب از پتانسیل های موجود در کشاورزی هدایت می شوند (فرداد و شیردلی، 1374). در این راستا راه حل مناسب، افزایش عملکرد در واحد سطح می باشد و از راههای آن اعمال روشهای زراعی پیشرفته است. در کشاورزی عملکرد بالاتر زمانی بدست می آید که ترکیب مناسبی از عوامل خاک، آب ، هوا و گیاه وجود داشته باشند (تایلور و اسمیت، 1992).

غلات یکی از مهمترین منابع تولید مواد غذایی بشر است. در حدود 55 درصد از پروتئین ها، 15 درصد از لیپیدها و 70 درصد از گلوسیدها و بطور کلی 55 – 50 درصد از کالری های مصرفی انسان از غلات تأمین می شود (نور محمدی و همکاران، 1377). کشت غلات از زمان هاي قدیم در ایران رایج بوده و به عنوان منبع اصلی غذا برای انسان و دام در نظر گرفته شده است. 56 درصد از انرژی غذایی و 50 درصد از پروتئین مصرفی مردم دنیا را 8 غله (گندم، برنج، ذرت، جو، یولاف، چاودار، سورگوم و ارزن) تأمین می کنند (راشد محصل و همکاران، 1376). دانه جو هم در تغذیه انسان (سوپ جو، آرد جو و نان جو) و هم در تغذیه دام (علوفه) به کار می رود. عمده ترین موارد مصرف جو در تغذیه دام است که به عنوان غذای دام به اندازه 80 تا 90 درصد ذرت دانه ای ارزش غذایی دارد (امام، 1382 و کوچکی، 1381).

         در بین گیاهان متعلق به غلات، 4 غله اصلی یعنی گندم، برنج، ذرت و جو در تأمین نیازهای انسان مهم تر هستند. گندم و جو بطور گسترده ای در مناطق خشک و نیمه خشک جهان کشت می شوند       و با توجه به اینکه بیش از نیمی از اراضی قابل کشت ایران در مناطق خشک و نیمه خشک قرار دارد، محصول این دو گیاه در کشور از اهمیت قابل توجهی برخوردار است. البته شرایط ایران بدلیل قرار گرفتن در پهنه اقلیمی خشک و نیمه خشک دنیا، از توان تبخیری بیشتری در مقایسه با میزان بارندگی برخوردار است، بطوری که از 413 میلیارد متر مکعب بارندگی سالانه حدود 71 درصد آن به طور مستقیم تبخیر می شود (مؤدب شبستری و مجتهدی، 1369). همچنین از آنجایی که عامل اصلی محدودیت توسعه کشاورزی در ایران پایین بودن ظرفیت منابع آبی قابل دسترس است، بنابراین مصرف بهینه این نهاده پر ارزش در افزایش عملکرد با توجه به کارآیی گیاهان زراعی در مصرف آب نقش مهمی دارد              (دباغ محمدی نسب، 1375).

اثرات کمبود آب بر عملکرد و اجزای عملکرد غلات در نقاط مختلف دنیا بررسی شده است، منتهی نتایج حاصل بعلت تفاوت در زمان وقوع تنش ها و فراوانی و درجات شدت و مدت آن هماهنگ نیستند (کوچکی، 1376). آنچه که از این مطالعات استنتاج می شود آن است که تولید غلات پیوسته از طریق کمبودهای آبی با خطر مواجه می باشد. مقادیر کافی از عناصر مورد نیاز و آب، کنترل بیماری ها، حشرات ، علفهای هرز و استفاده از ارقام پر محصول، دستیابی به عملکرد بالا را بیشتر ممکن می سازد. با توجه به مسائل بیان شده در مورد افزایش جمعیت جهان، کمبود منابع آبی و غذایی، اهمیت کمیت و کیفیت تولید غذا و موقعیت جغرافیایی کشور ما در منطقه خشک و نیمه خشک جهان در این تحقیق بررسی و مطالعه واکنشهای ارقام مختلف جو زراعی به شرایط نرمال و تنش خشکی آخر فصل انجام شده و امید است در جهت رسیدن به عملکرد بالای آن گام ناچیز ولی مؤثری تلقی گردد.

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                                                   صفحه

چکیده                                                                                                  1

مقدمه                                                                                                   3

فصل اول: بررسی منابع

1- 1- کلیات                                                                                           6

1- 1- 1- تاریخچه و منشأ جو                                                                       6

1- 1- 2- اهمیت و موارد مصرف جو                                                                6

1- 1- 3- طبقه بندی جو                                                                            7

1- 1- 4- سازگاری جو                                                                               8

1- 1- 5- ارقام جو                                                                                    9

1- 1- 6- خصوصیات گیاه شناسی جو                                                              10

1- 1- 7- شرایط اقلیمی مطلوب برای رشد و نمو جو                                             13

1- 1- 8- سطح زیر کشت و عملکرد جو                                                            13

1ـ 1- 8- 1- سطح زیر کشت                                                                       14

1- 1- 8- 2- میزان تولید                                                                            15

1- 1- 8- 3- عملکرد در هکتار                                                                      15

1- 2- آب و نقش آن در گیاه                                                                        16

1- 3- کمیت و چگونگی توزیع آب در ایران                                                        16

1- 4- تنش                                                                                            18

1- 4- 1- تنش خشکی                                                                               19

1- 4- 1- 1- تنش خشکی و مراحل رشد و نمو گیاه                                             22

1- 4- 1- 2- اثر تنش خشکی بر روی برخی از صفات زراعی جو                                24

1- 4- 1- 2- 1- تعداد پنجه                                                                        24

1- 4- 1- 2- 2- ارتفاع بوته                                                                         25

1- 4- 1- 2- 3- طول پدانکل و طول سنبله                                                       25

1- 4- 1- 3- اثر تنش خشکی بر روی عملکرد دانه                                               26

1- 4- 1- 4- اثر تنش خشکی بر روی اجزای عملکرد                                             27

1- 4- 1- 4- 1- تعداد پنجه بارور (سنبله) در واحد سطح                                       27

1- 4- 1- 4- 2- تعداد دانه در سنبله                                                              28

1- 4- 1- 4- 3- وزن دانه                                                                           29

1- 4- 1- 5- تنش خشکی و عملکرد بیولوژیک                                                    31

1- 4- 1- 6- اثر تنش خشکی بر روی شاخص برداشت                                           31

1ـ 5 ـ شاخص هاي مقاومت به تنش                                                                33

اهداف                                                                                                   35

فصل دوم: مواد و روشها

2ـ1ـ خصوصيات اقليمي و خاك محل اجراي آزمايش                                             37

2ـ2ـ مشخصات طرح آزمایشی و ارقام مورد آزمایش                                               38

2ـ3ـ تهيه زمين، كاشت ، مراقبت‌هاي زراعي ، برداشت و یادداشت برداری                      39

2ـ4ـ محاسبات آماری                                                                                 40

فصل سوم: نتایج و بحث

3- 1- صفات مورفولوژيكي                                                                            42

3- 1- 1- ارتفاع بوته                                                                                  42

3 – 1 – 2- زمان تا سنبله رفتن                                                                    43

3– 1 -3 – زمان تا رسيدگي                                                                        44

3 – 1 – 4 – طول دوره پر شدن دانه                                                              46

3 – 2 – اجزاي عملكرد                                                                              47

3 – 2 – 1 – وزن هزار دانه                                                                         47

3 – 2 – 2 – تعداد دانه در سنبله                                                                  49

3 – 2 – 3 – تعداد سنبله در متر مربع                                                            50

3 – 3 – عملكرد دانه                                                                                 52

3 – 4 – عملكرد بيولوژيكي                                                                          53

3 – 5 – شاخص برداشت                                                                            54

3-6- ارزیابی ارقام  بر اساس شاخص های مختلف خشکی                                        56

نتیجه گیری                                                                                            62

پیشنهادات                                                                                              63

ضمایم                                                                                                   64

فهرست منابع                                                                                           76

چکیده انگلیسی                                                                                        85     

Specs
Release date:اسفند ۱۳, ۱۳۹۲
Last updated:October 8, 2014
Current version:Office Word
Product type:rar
File format:Doc
File size:433 kb